Wat is de Schijf van Vijf?

De Schijf van Vijf kun je zien als een wetenschappelijk onderbouwd voorlichtingsmodel, ontwikkeld door het Voedingscentrum. Het laat zien hoe je gezond en gevarieerd kunt eten. De richtlijnen zijn opgesteld op basis van de ‘Richtlijnen goede voeding’ van de Gezondheidsraad. Zoals de naam doet vermoeden, bestaat de schijf uit vijf vakken: 1) groente en fruit, 2) smeer en bereidingsvetten, 3) zuivel, noten, vis, peulvruchten, vlees en ei, 4) brood, graanproducten en aardappelen en 5) dranken. Door gebruik te maken van vijf duidelijke en visuele vakken, werkt het als makkelijk hulpmiddel. Wanneer je eet volgens de Schijf van Vijf, beperk je het risico op hart- en vaatziekten, garandeer je dat je voldoende vitamines, mineralen, eiwitten, vetten en koolhydraten binnenkrijgt en kies je voor duurzamere opties. Ekomenu ondersteunt je hierbij door deze richtlijnen te vertalen naar praktische maaltijdboxen.


Wat is er veranderd aan de Schijf van Vijf?

Dat er inmiddels geen levertraan meer wordt aanbevolen en dat niet bij elke maaltijd karnemelk moet worden gedronken is denk ik geen verrassing, maar toch is de nieuwste Schijf van Vijf in sommige opzichten wel vernieuwend. De basis is hetzelfde gebleven: eet veel groente en fruit, peulvruchten en volkoren producten en matig daarnaast met zout, verzadigd vet en suiker. De nadruk ligt nu vooral op meer plantaardige voeding en minder dierlijke producten, hierin zijn de aanbevolen hoeveelheden veranderd. De grootste verschuiving is te zien in de categorie peulvruchten: van een wekelijkse aanbevolen hoeveelheid van 120-180 gram naar 250 gram per week. Ook moet de wekelijkse vleesconsumptie sterk worden beperkt, de aanbevolen bovengrens daalt van 500 gram naar maximaal 300 gram per week. Vooral dit raakte bij velen een gevoelige snaar. Een ander punt wat erg ter discussie werd gesteld was de hoeveelheid kaas die dagelijks geconsumeerd mag worden. Dit is namelijk nog maar 20 gram, wat gelijk staat aan een klein blokje of 1 plakje kaas van de kaasschaaf.


Hoe eet ik duurzaam met de Schijf van Vijf?

Waar het Voedingscentrum eerst vooral advies gaf op basis van de gezondheid van de mens, wordt nu ook voor het eerst de effecten van onze voedingsindustrie meegenomen. Het Voedingscentrum neemt in dit advies twee belangrijke duurzaamheidsfactoren* mee: de uitstoot van broeikasgassen en het waterverbruik van een eetpatroon. Met ons huidige voedingspatroon zijn we verantwoordelijk voor zo’n 30% van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen en vormt daarmee een belangrijk target binnen de duurzame ontwikkeling. Daarnaast stelt het Voedingscentrum een ‘veilige grens’ voor waterverbruik, wanneer deze nageleefd wordt, zal er niet meer water worden verbruikt dan dat de aarde aankan. Eten op basis van de Schijf van Vijf zal ertoe leiden dat mensen zich indirect aan deze grenzen houden en dus duurzamer eten.


Waar schiet het Voedingscentrum tekort?

Het combineren van gezondheidsdoelen en duurzaamheidsdoelen in een nieuw advies heeft volgens Jack Stroeken, co-founder van Ekomenu, zowel voor- als nadelen. Het risico bestaat dat wanneer duurzaamheid voor mensen weinig prioriteit heeft, zij het gezondheidsadvies ook minder goed zullen opvolgen. Tegelijkertijd gaan deze doelen vaak hand in hand, duurzaam en gezond eten versterken elkaar. Toch is het ook belangrijk een kritische noot te plaatsen bij het nieuwe advies, aldus Jack. Het is jammer dat het Voedingscentrum weinig aandacht besteedt aan biologische landbouw en seizoensgebonden eten. Biologische landbouw gebruikt geen chemische bestrijdingsmiddelen of kunstmest en slaat CO2 op in de bodem, waardoor de uitstoot bij biologische gewassen ongeveer 40% lager is. Voor seizoensproducten is weinig energie nodig om ze te verbouwen en vervoeren, dus wordt er ook minder CO2 uitgestoten. Wat ons betreft, zijn dit twee onmisbare aspecten voor een duurzaam eetpatroon.


Hoe valt er extra winst te behalen met Ekomenu?

Wanneer je met Ekomenu eet, kies je automatisch voor biologisch, seizoensgebonden en met focus op plantaardige en lokale producten. In vergelijking met een gemiddelde avondmaaltijd stoten onze maaltijden tot wel 55% minder broeikasgassen uit. Daarnaast sluiten onze recepten, met veel peulvruchten en weinig vlees, naadloos aan op de richtlijnen van de Schijf van Vijf. Wij maken het eenvoudig om alle kennis in de praktijk toe te passen.


Wil je eten volgens de Schijf van Vijf en tegelijk nog bewuster omgaan met duurzaamheid? Ontdek dan Ekomenu en laat je verrassen door onze lekkere en gevarieerde recepten. Leer bijvoorbeeld hoe je lekker en gemakkelijk vega(n) kunt eten. Of laat je inspireren door de gerechten met peulvruchten.

* Wil je meer weten over hoe de Schijf van Vijf rekening houdt met duurzaamheid? Lees hier meer over de methode die het Voedingscentrum hanteert.